STANISŁAWA  ANGEL - ENGELÓWNA

Właściwie Stanisława Angel. Urodziła się 23 kwietnia 1908 r w Warszawie.   Początkowo pracowała  jako  nauczycielka  w 1935 r zdała  eksternistycznie  egzamin  w Warszawskim  Instytucie  Sztuki  Teatralnej. Otrzymała  angaż  w Teatrze Narodowym  u  Ludwika  Solskiego, debiutowała  (w zastępstwie chorej koleżanki) rolą  Róży  w ''Dożywociu''Aleksandra Fredry. Wyjechała do Łodzi, grała w Teatrze Miejskim, tam poznała  swego  przyszłego  męża  Eustachego Kojałłowicza aktora i inspicenta. To on swoimi fachowymi uwagami i sugestiami wspierał ją podczas pierwszych przedstawień. Obdarzona   niezwykłą  ekspresją  i  ciekawym  dramatycznym  głosem - posągowa  piękność,  zyskała   znaczną  popularność  w  przedwojennym  kinie. W latach 1938-39 zagrała w 6 filmach; "Wrzos"; "Serce matki"; "Florian"; "Rena"; "O czym się nie mówi"; "Geniusz sceny". W okresie międzywojennym występował u boku najwybitniejszych  aktorów scen polskich - Mieczysławy Ćwiklińskiej, Stanisławy Wysockiej, Aleksandra Zelwerowicza, Józefa Węgrzyna, Kazimierza Junoszy-Stępowskiego. Po wybuchu wojny, część okupacji  spędziła u ojca na wsi - po Powstaniu Warszawskim  znalazła  się  w obozie  w Pruszkowie. Po wojnie występowała w teatrach miejskich w Warszawie. W 1949 r na  zaproszenie przedwojennego amanta - Zbigniewa ( Zbyszka) Sawana przyjechała do Szczecina na gościnne występy, a  została  na  zawsze. Atmosfera teatru i zespół składający się z wielu przedwojennych gwiazd teatru i kina (m.in. Maria Malicka, Lidia Wysocka, Gustaw Rasiński, Stanisław Bryliński) spowodowały, że pozostała w mieście na stałe. Zamieszkała z mężem przy ulicy Jedności Narodowej 44  (obecnie Papieża Jana Pawła II). Obdarzona znakomitymi warunkami scenicznymi,  urodą i talentem, stała się ulubienicą szczecińskiej publiczności. W Teatrach Dramatycznych - obecnie to sceny Teatr Polski i Teatr Współczesny, wykreowała wiele znakomitych ról m.in. w reżserowanych przez przedwojennych twórców Emila Chaberskiego i Wiktora Biegańskiego sztukach - "Królu i aktorze","Ożenku", "Don Carlosie", "Intrydze i miłości", ''Wieczorze trzech króli". W czerwcu 1956 roku  z zespołem Teatru Polskiego wyjechała na gościnne występy do Koszalina,  wystąpiła w "Profesji pani Warren", zyskując entuzjastyczne recenzje. Zmagając się z chorobą nowotworową, zasłabła podczas próby generalnej  sztuki "Geniusz i szaleństwo" wg Aleksandra Dumasa. Na scenę już nie wróciła. Kilka tygodni później, 7 sierpnia 1958 roku, zmarła. Spoczywa na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie - niedaleko bramy głównej. W ostatniej drodze artystce towarzyszył ponadtysięczny tłum wielbicieli Jej talentu. Po śmierci w 1972 roku męża aktorki, Eustachego Kojałłowicza, mogiłą Stanisławy Engelówny opiekowała się jej dawna garderobiana. W 1978 roku opiekę nad grobem przejęli członkowie Komitetu Pamięci o Pionierach Szczecińskiej Kultury. W 2012 r Stanisław Janicki zrealizował film dokumentalny -"Gwiazda tragiczna - Stanisława Angel-Engelówna". 17 maja 2013 r - Olga Adamska - aktorka Teatru Polskiego, odsłoniła tablicę upamiętniającą tę Szczeciniankę z wyboru na szlaku ''Niezwykli Szczecinianie i ich kamienice''.  31 marca 2014 roku odbyła się uroczystość przeniesienia do grobu Stanisławy Engelówny szczątków Jej męża, Eustachego Kojałłowicza. Artystka w 1956 r otrzymała Nagrodę Miasta Szczecina za całokształt pracy artystycznej. Pośmiertnie została odznaczona  Złotym  Krzyżem  Zasługi.