NORA  NEY

Właściwie Sonia  Nejman lub Zofia Neuman - miała żydowskie korzenie. Urodziła się  25 maja 1906 r we  wsi  Szelachowskie koło  Białegostoku. Aktorka - famme  fatale - polskiego filmu lat międzywojennych. Od najmłodszych  lat  lubiła tańczyć i  śpiewać  - kiedy rodzina zadecydowała o jej małżeństwie - uciekła  z  domu.  W  Warszawie  podjęła naukę  w  Instytucie Filmowym  W. Biegańskiego,  już  po  kliku  miesiącach  zadebiutowała na  kinowym  ekranie - w "Gorączce złotego", potem "Czerwony  błazen"  1926 r , "Policmajster  Tagiejew", "Uroda życia"," Serce na ulicy", "Głos  pustyni", "Orlę"," Kobieta, która grzechu pragnie" - odniosła sukces  stała się  gwiazdą,  filmy przyniosły jej wielką sławę - dla podkreślenia jej kunsztu aktorskiego nazywana polską Gretą Garbo,  obsadzano  ją   w  rolach  niebezpiecznych  kochanek - piękna - urodą  określaną   erotyzmem orientalnym, wytworna, podziwiano  jej  fotogeniczność, ekspresję  dramatyczną, sprawność  fizyczną, talent  taneczny  i  umiejętność  noszenia  kostiumu.  Przez  kilkanaście miesięcy lat była związana  z  Eugeniuszem Bodo.  Między  1926-39 r  wystąpiła  w  12  filmach m.in - "Kobiety nad przepaścią", "Córka generała Pankratowa",  "Doktór  Murek". Jej pierwszym mężem był  Seweryn Steinwurzel, operator filmowy. W  1934 r wycofała się  na krótko, po urodzeniu córki  Joanny, była wówczas żoną  - dziennikarza  J. Fryda. W chwili  wybuchu  wojny  wyjechała  z  córką i siostrą  na  wschód - została  zesłana  w głąb  Rosji - powróciła  w  1945 r -  niestety  dla  przedwojennej  gwiazdy - uwodzicielki,  nie było  już  miejsca w  polskiej  kinematografii.  W  1946 r  wyjechała do  Stanów,  ale  i  tam  z powodu   braku  znajomości  języka,  nie miała  szans  na pracę  w  filmie.  Musiała  również  odrzucić  propozycję  Idy  Kamińskiej  z  Teatru  Żydowskiego -  jidisz,  także nie  znała. Archiwizowała dokumentacje, opiekowała się dziećmi i osobami starszymi, prowadzila zamożnym amerykanom domy. Przyjęto ją wprawdzie do Związku Aktorów Filmowych, ale zakwalifikowano do mało znaczących, albo niemych ról.  Starał się jej pomóc Stanley Kubrick.  Była 4- krotnie zamężna - dopiero ostatni mąż Leon Friedland - zapewnił jej spokojne i dostatnie życie na Florydzie. Przez ostatnie cztery lata życia Nora Ney cierpiała na chorobę Alzeheimera. Prawie stuletnia aktorka zmarła 21 lutego 2003 w Encinitas, Kalifornia. Prasa polska nie odnotowała tego faktu, co tłumaczyć można zasłoną milczenia, która przez pół wieku spowijała losy całego pokolenia artystów debiutujących w okresie międzywojennym, a po 1945 decydujących się na emigrację. Nora Ney jest reprezentantką tej właśnie generacji aktorów, reżyserów, muzyków. Z ulubieńców publiczności stawali się tułaczami, zagubionymi w nieprzyjaznej rzeczywistości przybranych ojczyzn. Jej córka Joanna, pracuje w Film Society of Lincoln Center - jest dyrektorem do spraw Public relations - mówi, ze miłość do filmu ma w genach, po obojgu rodzicach. Interesuje się tańcem; organizuje w Walter Reade Theater doroczny program - przegląd filmów "Dance on Camera". Jest ekspertem od polskich filmów i angażuje się w prezentacje polskiego kina. To ona zgłosiła kandydaturę Andrzeja Wajdy do statuetki Oscara.                             
NORA  NEY  I   EUGENIUSZ  BODO  -   Kraków 1933