HENRYK  WARS

Urodził się 29 grudnia 1902 roku Warszawie, właściwie Henryk Warszawski, pseudonimy Fraska, Henry Vars. Kompozytor, dyrygent, aranżer, autor tekstów. Od 1906 do 1914 r. mieszkał wraz z rodzicami we Francji. Przed wybuchem I wojny powróciła do kraju. Zaraz po maturze, zgłosił się ochotniczo do wojska, brał udział w wojnie polsko-sowieckiej. Po wyjściu z wojska, wstąpił na wydział prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Jednocześnie podjął studia malarskie w Akademii Sztuk Pięknych. Po przesłuchaniu otrzymał stypendium od Emila Młynarskiego, przeniósł się do Państwowego Konserwatorium Muzycznego. Studia odbył pod kierunkiem Henryka Melcera w klasie fortepianu, Romana Statkowskiego w klasie kompozycji, Emila Młynarskiego w klasie dyrygentury. Dyplom odebrał w 1925 r. Od 1927 r. działał zawodowo jako kompozytor i dyrygent. Rozpoczął współpracę jako pianista-akompaniator z teatrami rewiowymi. Od 1928 r. pracował jako pianista w „Nowym Perskim Oku”. Należał do zespołu tanecznego Henryka Golda, pracował w „Morskim Oku” jako dyrygent. Nawiązał stałą współpracę z „Syreną Record” i w 1928 r. został jej dyrektorem muzycznym (funkcję tę pełnił do połowy lat trzydziestych, później jego miejsce zajął Iwo Wesby). Przełomem w działalności kompozytorskiej Henryka Warsa stał się utwór utrzymany w rytmie tanga argentyńskiego – Zatańczmy tango, wykonany w „Morskim Oku” przez Stanisławę Nowicką i Eugeniusza Bodo. Piosenka zdobyła duże powodzenie, dzięki czemu kariera kompozytorska nabrała rozpędu. Pierwsze znaczące kompozycje napisane dla teatru to m.in. piosenki w rytmie shimmy: Ja lubię pić szampana i Jak pani się ten pan podoba. Od 1929 r. Henryk Wars grał z Leonem Boruńskim w rewiach w duecie pod nazwą „Jazz na dwa fortepiany”.Zorganizował dla „Morskiego Oka” chór w stylu rewelersów – Jazz Singers, później zespoł wokalny – Chór Warsa – 1930/33 r. Zespół – pod kierownictwem Warsa i z jego akompaniamentem – śpiewał w teatrach rewiowych, nagrał płyty dla „Syreny Record”. Po zakończeniu działalności Chóru, Henryk Wars prowadził zespół wokalny – Weseli Chłopcy z Columbii – występujący m.in. w kinoteatrze „Hollywood''. W 1930 r. w „Morskim Oku” wystawiono rewię pt. Codziennie dancing, Wars opracował motyw przewodni i aranżował wszystkie utwory. Nawiązał wspłpracę z wytwórnią filmową „Sfinks-Libkow Film”, dla której skomponował w 1930 r. muzykę do jednego z pierwszych polskich filmów dźwiękowych – Na Sybir. Film został udźwiękowiony pod jego dyrekcją w wytwórni „Ufa” w Berlinie. Premiera odbyła się 31 października 1930 r. na Zamku Królewskim w Warszawie w obecności prezydenta Ignacego Mościckiego. Dzięki prośbie Henryka Warsa, prezydent poparł zakupienie dla Polski aparatury dźwiękowej do filmów, zainstalowan ją w atelier „Syreny Record”. W latach 1930/39 Wars skomponował muzykę do 52 filmów- przygodowych, egzotycznych, szpiegowskich i komedii. Do najbardziej znanych należą m.in. Puszcza -1931., Jego ekscelencja subiekt -1933, Manewry miłosne , Romeo i Julcia, Pieśniarz Warszawy- 1934, ABC miłości -1935, Czarna perła, Antek Policmajster- 1936, Czy Lucyna to dziewczyna, Kocha, lubi, szanuje, Papa się żeni -1937, Piętro wyżej, Henryk Wars wystąpił w tej komedii,  to muzyk grający na pianinie w mieszkaniu Henryka Pączka. ''Pani minister tańczy, Robert i Bertrand, Jego wielka miłość, Dodek na froncie, Ordynat Michorowski, Zapomniana melodia -1938, Paweł i Gaweł, Sportowiec mimo woli -1939, Włóczęgi. Realizowały je m.in wytwórnie, „B.W.B.”, „Blok–Muza–Film”, „Omnia”, „Phoenix”, „Rex Film”, „Universal” Wiele piosenek z filmów stało się przebojami. Śpiewały je największe gwiazdy kina polskiego, m.in.:Loda Halama, Hanka Ordonówna, Tola Mankiewiczówna, Zula Pogorzelska, Eugeniusz Bodo, Andrzej Bogucki, Adolf Dymsza, Kazimierz Krukowski i Aleksander Żabczyński. Ostatnim jego przedwojennym filmem był Sportowiec mimo woli. Praca nad muzyką filmową stała się dla niego tak ważna , że zrezygnował ze stanowiska dyrektora muzycznego „Syreny Record”. W 1933 r. napisał muzykę do Szpiega w masce. Walc z tego filmu pt. Miłość ci wszystko wybaczy, stał się wizytówką kompozytora, po latach – symbolem niemal całej polskiej muzyki rozrywkowej okresu międzywojennego. Szczytowym okresem w działalności kompozytorskiej dla potrzeb filmu był rok 1937, Wars skomponował muzykę i piosenki do 13 filmów. Był autorem tekstów do piosenek filmowych – używał pseudonimu „Fraska”. Jako dyrygent był angażowany kolejno do teatrów: „Hollywood”, „Cyganeria” i „Cyrulik Warszawski”. W 1934 r. pracował jako muzyk w Wielkiej Brytanii. Po powrocie do Polski na zamówienie Polskiego Radia nagrał recital fortepianowy muzyki jazzowej, transmitowany 3 stycznia 1935 r. przez radio berlińskie. W latach 1938–1939 występował jako dyrygent koncertów symfonicznych, organizowanych pod auspicjami Stowarzyszenia Muzyki Symfonicznej. Wówczas po raz pierwszy pojawia się na polskich płytach termin „swing” w kompozycjach Henryka Warsa z filmu Zapomniana melodia, nagranych przez jego orkiestrę dla „Syreny Record”. Uczestniczył w pracach Związku Autorów i Kompozytorów Scenicznych, zasiadał we władzach tego stowarzyszenia. W sierpniu 1939 r. został zmobilizowany, walczył w kampanii wrześniowej, trafił do niewoli niemieckiej. Zbiegł z transportu, przedostał się do strefy zajętej przez wojska sowieckie. W początkach 1940 r. znalazł się we Lwowie. Założył tam 21 – osobowy zespół muzyczny, składający się z polskich muzyków. Występował z Eugeniuszem Bodo, Adamem Astonem, Albertem Harrisem, Gwidonem Boruckim, i Renatą Bogdańską( pseudonim późniejszej Ireny Anders).Odwiedził wiele miast rosyjskich, dając setki koncertów. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej został w sierpniu 1941 r. wcielony do Armii Polskiej na Wschodzie, później do Polskich Sił Zbrojnych na Wschodzie. Był kierownikiem muzycznym i dyrygentem w zespole „Czołówka”, w „Polish Parade” na Bliskim Wschodzie We Włoszech prowadził orkiestrę Teatru Rewiowego 2 Korpusu. Wystąpił ze swym zespołem w filmie Polish Parade, zrealizowanym w 1942 r., oraz w filmie Dzieci, nakręconym w Egipcie przez Michała Waszyńskiego. W armii służył w stopniu podporucznika; został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi i Medalem Wojska, otrzymał order Cavaliere de Croce d’Italia – od ostatniego króla włoskiego Victora Emanuela. W 1944 r. nagrał dla wytwórni „La Voce del Padrone” -„Polska płyta” w Mediolanie po raz pierwszy Czerwone maki na Monte Casino z Adamem Astonem. Występował aż do chwili demobilizacji we Włoszech. W 1946 r. napisał muzykę do filmu Wielka droga, zrealizowanego w Rzymie przez wytwórnię „Sirena Film”.W 1947 r. wyemigrował do USA. Początkowo mieszkał w Nowym Jorku, przeniósł się do Los Angeles. Po okresie kilkuletniej wegetacji udało mu się uzyskać zamówienie na muzykę do filmu The seven men from Now, nakręconego przez wytwórnię Johna Wayne’a (1954). Pisał muzykę do westernów, do filmów dla wytwórni filmowych-„Columbia”, „Universal Pictures”, „Warner Brothers”, „United Artist”, „20th Century Fox”. W latach 1960–1963 tworzył muzykę do filmu Flipper, potem do serialu wytwórni Metro–Goldwyn–Meyer pt. Flipper’s new Adventure -przyniosła mu wielkie powodzenie – film wyświetlany także w Polsce pod tytułem Mój przyjaciel delfin. Skomponował muzykę do 37 amerykańskich filmów. Stał się cenionym kompozytorem amerykańskiej muzyki rozrywkowej. Jego kompozycje mieli w repertuarze m.in. Bing Crosby, Dorris Day, Brenda Lee, Diana Shore, Jimmie Rogers, Mel Thorme. - Sleep my Child, Over and over -dzięki wykonaniu Margaret Witting stała się wielkim przebojem, płytę sprzedano w półmilionowym nakładzie; w Polsce wykonywała ją Anna German, Little Shephard, Good Love, Speak to Me pretty, Walk with Him, That Cotton Candy. Komponował ambitniejszą muzykę. Jest autorem utworów symfonicznych – Concertiny na fortepian i orkiestrę dedykowanej Maurice Ravelowi, Symfonii nr 1, Trzech poematów symfonicznych, kwartetów smyczkowych, sonat na skrzypce i fortepian, preludiów fortepianowych, baletu Maalot, licznych utworów kameralnych. Należał do stowarzyszeń twórców amerykańskich: Akademii Filmowej i Akademii Muzycznej. Pierwszy i ostatni raz po wojnie odwiedził Warszawę w 1967 r. Nagrał dla Polskiego Radia swą suitę jazzową Manhattan Impresions, dyrygował w Filharmonii Warszawskiej, wystąpił w Telewizji Polskiej i Polskiej Kronice Filmowej, udzielił wielu wywiadów prasowych. Zamierzał na stałe powrócić do Europy. Plany te zniweczyła choroba. Henryk Wars był najwybitniejszym kompozytorem muzyki rozrywkowej w Polsce, autorem piosenek i utworów tanecznych, prekursorem swingu w Polsce. Doskonale przyswajał amerykański styl „sweet music” z elementami jazzu, skupiał wokół siebie najlepszych muzyków, stworzył najlepszą orkiestrę taneczną w kraju – jego zespół liczący około 25 osób był pierwszym polskim „big bandem”. Orkiestra wzięła udział w nieocalałym filmie Parada Warszawy – występ w nim zaprezentował jej wysoki poziom, równy orkiestrom amerykańskim czy angielskim. Niektóre nagrania zespołu Warsa, np. z filmu Follow the fleet (Błękitna parada): Lets face the music and dance i Lets yourself go, utrwalone na płytach „Syrena Electro”. Henryk Wars umiał się dostosować do obowiązującej mody, wykorzystywał polski folklor np. - kujawiak z filmu Bohaterowie Sybiru. Lekki, pogodny styl jego kompozycji, łatwość tworzenia prostych, melodyjnych, niebanalnych i niepowtarzalnych. Jego twórczość jest jedną z najpiękniejszych kart w historii polskiej piosenki. Zmarł 1 września 1977 r w Los Angeles w  USA.  O jego życiu i twóczości opowiadają filmy telewizyjne  m.in - Piosenka ci nie da zapomnieć,  Piosenki H. Warsa w Piwnicy pod Baranami,     H. Wars - pieśniarz Warszawy,  Już nie zapomnisz mnie - Opowieść o H. Warsie.