HENRYK  SZARO

Właściwie  Henoch Szapiro - urodził się 23 października 1900 r  w Warszawie.              Polski reżyser  filmowy i teatralny, scenarzysta . Jeden z ważniejszych reżyserów  kina niemego i najważniejszych polskiego kina przedwojennego, specjalizował się w adaptacjach literatury. Uczył się w słynnej szkole przy Teatrze Narodowym, a następnie w Moskwie m.in. pod kierunkiem wybitnego reżysera i aktora Wsiewołoda Meyerholda, propagatora konstruktywizmu w teatrze, pracował w teatrach Piotrogrodu. W 1923 r  związał się z  kabaretem rosyjskich  emigrantów w Berlinie -"Sinaja ptica" - Niebieski ptak,   w tym kabarecie pracował również Fryderyk Jarossy,  w 1924 r  przyjechał na występy do Polski  i  podobnie jak Jarossy - pozostał.  Był kierownikiem  artystycznym  kabaretu Stańczyk. Pod koniec 1924 roku teatrzyk  przestał istnieć, Henryk Szaro za namową Tadeusza Kończyca, rozpoczął współpracę z kinematografią. Zadebiutował filmem "Rywale",  farsą w stylu amerykańskim wg scenariusza Konrada Toma - był to debiut filmowy Eugeniusza Bodo. Następnym jego filmem, który zrealizował na prośbę Leo Forberta był  "Jeden z 36 " o tematyce żydowskiej, który nawiązywał do talmudycznej legendy o 36 bezimiennych sprawiedliwych, biorących na siebie grzechy doczesnego świata. Akcja toczyła się w czasie powstania styczniowego,  rosyjski żołnierz terroryzuje mieszkańców małego miasteczka, na ratunek ciemiężonym przybywa jeden z legendarnych 36 sprawiedliwych. Film został wysoko oceniony, kolejne dzieła Szaro odnosiły się do współczesności -"Czerwony błazen" z 1926 roku, to jeden z kryminałów Andrzeja Błażejowskiego - redaktora "Gońca", zamordowanego przez NKWD. I w tym filmie wystąpił m.in Eugeniusz Bodo. Podczas wojny film został zniszczony, do dzisiaj zachowały się tylko nieliczne zdjęcia i plakat. W roku 1928  odbył kilkumiesięczną podróż po wytwórniach filmowych w Berlinie, Paryżu i Nicei,  przebywał  jakiś czas w  Afryce. Po powrocie zrealizował film" Dzikuska "na podstawie książki Ireny Zarzyckiej z Marią Malicką w roli tytułowej.  Nakręcił "Zew morza – 1927, ekranizacje powieści i utworów scenicznych - "Przedwiośnie" , "Mocny człowiek "1929 - to  jeden z najlepszych i najważniejszych filmów schyłkowego okresu kina niemego." Dzieje grzechu "1933, "Pan Twardowski" - " Ordynat Michorowski " w obydwu w roli głównej wystąpił Franciszek Brodniewicz, "Trójka hultajska" 1937.  Był scenarzystą i  reżyserem 16 filmów - napisał dialogi do filmu "Kłamstwo Krystyny".  Jego filmy o tematyce patriotycznej: "Na Sybir "1930, " Rok 1914 " - 1932. Do wątków żydowskich wrócił w  zrealizowanym w języku jidysz- "Ślubowaniu" 1937.  Nazywany „tytanem pracy”, był  sprawnym reżyserem, z powodzeniem próbował swoich sił w różnych gatunkach filmowych. Filmowego rzemiosła na planie uczyli się od  niego m.in. Michał Waszyński i Juliusz Gardan. Odkrył  dla kina znanych później aktorów m.in. Norę Ney, Marię Malicką, Jerzego Marra i Zbigniewa Sawana. Był  współzałożycielem Polskiego Związku  Producentów  Filmowych. W 1929 r  został  honorowym  członkiem francuskiego  Union  des  Artistes  Cinematographipques w Nicei. W  1936 r  założył  Stowarzyszenie Realizatorów  i  Techników  Filmowych. W chwili wybuchu wojny wyjechał do Wilna - po zajęciu miasta przez Niemców, powrócił do Warszawy  w  1942 r - znalazł się w  Gettcie Warszawskim - zginął rozstrzelany przez hitlerowców podczas akcji likwidacyjnej uciekinierów ze wschodu - prawdopodobnie w czerwcu  1942 r.