HELENA  GROSSÓWNA

Właściwie  Helena  Gross. Tancerka, aktorka teatralna i filmowa.  Była jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci kina przed II wojną światową. Urodziła się 25 listopada 1904 r w Toruniu. Jej rodzicami byli Waleria i Leonard Gross, który był Niemcem, znakomicie władała językiem niemieckim, to okazało się bardzo przydatne w okresie okupacji. Po szkole baletowej w 1926 zadebiutowała na scenie w toruńskim teatrze, później w Operze Poznańskiej, jednak deski opery i teatru nie przyniosły jej takiej sławy jak filmy, dzięki którym wszyscy ją pokochali. Śpiewała w chórze kościelnym. Założyła własną szkołę baletową. Dokształcała się we Francji. W Paryżu była uczennicą kursów baletowych M. Krzesińskiej i B. Niżyńskiego. Wzięła udział w tournee baletowym po Francji i Włoszech. W 1930 r. powróciła do kraju, występowała w Toruniu, potem w Bygdoszczy i Poznaniu. Sukces w operetce "Jacht miłości" na deskach poznańskiego Teatru Nowego przyniósł jej angaż do Warszawy i otworzył drogę do kariery filmowej. Występowała w Warszawie na scenach kabaretowych : Qui pro Quo; Wielkiej Rewii i Cyruliku Warszawskim. Podkreślano jej urodę, wdzięk, talent taneczny i miły głos. Wszechstronnie uzdolniona, znakomicie tańczyła, świetnie śpiewała, sprawdzała się i w dramacie, i w komedii. Jej temperament i wysportowana sylwetka sprawiały, że obsadzano ją w rolach wesołych dziewczyn. Na ekranie imponowała naturalnością - nazywano ją polską Daniel Darrieux - ( gwiazda kina francuskiego, to jej Eric Emannuel Schmitt dedykował książkę - "Oskar i pani Róża") - okrzyknięto "najpiękniejszym uśmiechem Warszawy". W filmie zadebiutowała w 1935 r w obrazie -" Kochaj tylko mnie" - w reż Marty Fantz, gdzie stepowała u boku Zbyszka Rakowieckiego. Do wybuchu wojny zagrała w 17 filmach m.in: "Dwa dni w raju" (kopia nie ocalała), "Dodek na froncie"; "Straszny dwór" (kopia jest niekompletna); "Tajemnica panny Brinx"; "Parada Warszawy"; "Mały marynarz" (ocalały tylko fragmenty); najbardziej znana Jej rola panny Lody Pączkówny w komedii -"Piętro wyżej"; "Szczęśliwa 13"; "Włóczęgi"; "Dyplomatyczna żona"; urocza Mania w "Królowej przedmieścia"; "cudowne dziecko" w komedii "Paweł i Gaweł"; pensjonarka Helenka w "Zapomnianej melodii"; "Florian","Robert i Bertrand", nieocalałym -"Testamencie profesora Wilczura". Podczas okupacji niemieckiej była kelnerką, grała też w jawnych teatrach - Ul, Miniatury, Jar, Komedia, ale należała do Armii Krajowej - działała w konspiracji, była członkiem oddziału do zadań specjalnych. W czasie Powstania Warszawskiego dowodziła oddziałem kobiecym w ramach batalionu Sokół - była porucznikiem, pseudonim "Bystra". Po upadku powstania została uwięziona w obozie jenieckim Gross - Lubras, a potem w strasznych warunkach w stalagu Oberlangen - obóz został wyzwolony przez Dywizję gen. Stanisława Maczka, wówczas poznała swego drugiego męża, porucznika - Tadeusza Cieślińskiego, razem wrócili do kraju. Powróciła do ukochanego zawodu, jednak z przyczyn politycznych nie było łatwe, tak jak życie żołnierzy AK i oficerów Polskich Sił Zbrojnych w powojennej Polsce. Występowała w teatrach Krakowa - Siedem Kotów, od 1948 r Warszawy, na scenie Teatru Syrena. Wystąpiła jeszcze w 8 produkcjach filmowych, ale powierzano jej tylko niewielkie role, grała w filmach: "Kolorowe pończochy" ; "Mój stary"; "Zbrodniarz i panna"; "Podziemny front"; "Niekochana","To jest twój nowy syn"- jej ostatnia filmowa rola. To ona zagrała matkę chłopców w filmie na podstawie powieści Kornela Makuszyńskiego w reż Jana Batorego - "O dwóch takich co ukradli księżyc"-1962 r, pojawiła się też w serialu "Czterej pancerni i pies " - była kobietą, która na plaży szukała synka Mareczka. Odznaczona Krzyżem Walecznych, Krzyżem Zasługi z mieczami, Krzyżem Partyzanckim i Medalem za Warszawę 1939-45. W roku 1964 przeszła na emeryturę. W 1975 r pojawiła się na ekranie w filmie dokumentalnym - "Gdy królowały gwiazdy". Zmarła 1 lipca 1994 r została pochowana w grobie rodzinnym Junosza-Cieślinskich na cmentarzu parafialnym w Zerznie, przy ul. Cylichowskiej - Warszawa - Zerzeń. Na zawsze pozostanie w naszej pamięci jako piękna, wspaniała aktorka i bohaterka czasu wojny.