EDWARD   PUCHALSKI

Urodził się 16 września 1874 r w Warszawie - reżyser, scenarzysta  pionier  polskiej kinematografii.  Początkowo pracował jako dziennikarz, współpracował z zespołami amatorskimi na Śląsku. Zajmował się działalnością literacką. Debiutował w warszawskiej wytwórni Sfinks jeszcze przed wybuchem I Wojny, później w Rosji, realizował szereg zróżnicowanych gatunkowo filmów. Popularność przyniosła mu seria kilkudziesięciu krótkich komedii z tytułowym Antoszą - Antonim Fertnerem, do których pisał scenariusze. W jego rosyjskim dorobku są dramaty, obrazy wojenne, historyczne, propagandowe. Film był dla niego rzemiosłem, chętnie podejmował się pisania scenariuszy, występował w roli konsultanta historycznego i jako aktor. W 1913 r. podjął się ekranizacji Trylogii Henryka Sienkiewicza. Zaczął od scen Obrony Częstochowy, nakręcono jedynie kilka scen w atelier i pierwsze sceny plenerowe; do realizacji najważniejszych zdjęć w nie doszło, władze carskie uniemożliwiły reżyserowi kontynuowanie prac -nie zezwoliły na udział w filmie wojska i zaangażowanie polskich statystów. W konsekwencji Puchalski nakręcił Potop w wytwórni moskiewskiej, z aktorami rosyjskimi (rolę Kmicica grał Iwan Mozżuchin). Jest autorem ponad 20 produkcji - w 1914 reżyserował melodramat Słodycz grzechu i Mazepa – reżyseria (wspólnie z Piotrem Czardyninem), rola aktorska - wojewoda. Do Polski wrócił w roku 1921, z opinią „wybitnego polskiego reżysera” i niemal z marszu przystąpił do realizacji filmowych. W latach 1921/39 zrealizował – na podstawie własnych scenariuszy – filmy - Tragedia Rosji i jej trzy epoki -1921; Rok 1863 - 1922r na podstawie powieści - Wierna rzeka, Stefana Żeromskiego, była to pierwsza w młodej kinematografii odradzającego się państwa ekranizacja tej powieści. Powieściowa „Wierna rzeka” ukazała się w przeddzień 50 rocznicy powstania styczniowego, filmowa – przeznaczona dla znacznie szerszego, masowego odbiorcy, miała być hołdem złożonym w 60. rocznicę zrywu niepodległościowego. Filmy kręcił sprawnie i szybko, konsekwentnie dbając o to, by w podejmowanych tematach istotne miejsce zajmował wątek melodramatyczny i patriotyczny. Adaptacja „Wiernej rzeki” nosząca ekranowy tytuł „Rok 1863” to film rocznicowy, Puchalski – jako sprawny rzemieślnik, w pierwowzorze literackim zobaczył nie tyle „najpiękniejszą w literaturze polskiej opowieść o roku 1863”, ale doskonałe połączenie przeplatających się wątków: patriotyczno -historycznego i miłosnego W roli rannego młodego księcia Odrowąża wystąpił popularny w pierwszej połowie lat 20-tych aktor Ryszard Sobiszewski. Znakomity tancerz i pedagog, urodzony w 1888 roku (uczył tańca jeszcze w latach 60-tych!), musiał zrezygnować z kariery filmowej z powodu choroby oczu. W filmie wystąpili znani i utalentowani aktorzy teatralni, ich przygoda z filmem zakończyła się udziałem w kilku produkcjach pierwszej połowy lat 20-tych, grają w nim zapomniane aktorki – Stanisława Chrzanowska i Helena Marcello-Palińska, Bartek Zwycięzca -1923, według noweli Henryka Sienkiewicza, 1924 – O czym się nie mówi – reżyseria i scenariusz, Trędowata - 1926, reżyseria, wspólnie z Józefem Węgrzynem, Pod Twoją obronę - 1933, (jako asystent - rzeczywistym reżyserem był Józef Lejtes, jednak jego nazwisko na wniosek władz kościelnych usunięto z czołówki), wystąpił w filmie z 1932 – Rycerze mroku , Przeor Kordecki – Obrońca Częstochowy -1934, do tego filmu napisał scenariusz, reżyserował i objął kierownictwo artystyczne, Bogurodzica - nieocalały film był kontynuacją - Ty, co Ostrej świecisz bramie. Był reżyserem niemych filmów – Na jasnym brzegu, We własne sidła, Tajemnica medalionu, Łódź, miasto pracy– Ludzie dzisiejsi, autorem scenariusza ;- 1925 – Iwonka - z Jadwigą Smosarską ocalały tylko fragmenty, O czym się nie mówi, kierownikiem produkcji drugiej części powieści Heleny Mniszkówny - Trędowata o dalszych losach Waldemara – Ordynat Michorowski – z 1937 roku, - kierownikiem produkcji filmu- Kościuszko pod Racławicami – z 1938, objął kierownictwo produkcji w filmie z 1939 roku – Żona i nie żona. Edward Puchalski zmarł podczas okupacji niemieckiej - 8 listopada 1942 roku w Warszawie.