ANATOL  STERN
Urodził  się  24 pażdziernika  1899 r  w  Warszawie poeta, prozaik, krytyk filmowy i literacki, scenarzysta, tłumacz,  przede  wszystkim -  Brunona  Jasieńskiego,   autor   razem  z   Aleksandrem   Watem   Manifestu  Futuryzmu  Polskiego - ,,Nuż    w  bżuhu''  i   ,,Jednodńuwka   futurystuw '' Po maturze w 1919 zaczął studia na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie; nauki nie ukończył, absorbowała go awangardowa działalność. W swoich poglądach był tak nowatorski, że w listopadzie 1919 zajęła się nim władza, został  aresztowany w związku z podejrzeniem bluźnierstwa. W sprawie Sterna protestowali pisarze m.in. Żeromski, Staff i Berent. Głosy obrony odniosły skutek, artysta  jednak zyskał - "haniebną sławę bluźniercy". Mając  20 lat   opublikował   tomik  poezji  pt.'' Nagi  czlowiek  w  śródmieściu'' ,  rok  póżniej  1920  ,,Futuryzje ''  orginalny  język , dynamika  słowa  przysporzyły mu wrogów  w środowisku  literackim i cenzury.  Pózniejsze utwory  powodowały  protestacyjne artykuły w prasie , obwołując go literackim skandalistą. Mimo to jego twórczość  ciągle się rozwijała. Redagował  z  Jarosławem  Iwaszkiewiczem    pismo -  "Nowa  Sztuka",  publikował  w  czasopismach:  "Skamander",  "Wiadomości   Literackie" ,  "Zwrotnica, "Kino w Teatrze", "X Muzie" i" Świecie Filmu". Był  redaktorem  " Wiadomości   filmowych". Zadebiutował w 1928 r  jako scenarzysta  w niemym obrazie - "Przedwiośnie".  Był   członkiem   Rady   do   Spraw    Kultury   Filmowej.  Autorem ok. 30. scenariuszy filmowych i adaptacji dzieł literackich,  opracowywał   scenariusze  filmów: "Kult ciała", "Uroda życia", "Czarna perła"," Na Sybir",  "Wiatr od morza";  "Kłamstwo  Krystny";  "Gehenna", "Niebezpieczny  romans",  "Pan  Twardowski" ,"Znachor"i  "Profesor Wilczur"  Tadeusza Dołęgi-Mostowicza.  Scenariusze własne -: "Co mój mąż robi w nocy", "Antek Policmajster", "Barbara Radziwiłłówna"," Pani minister tańczy".  Do 1939 roku był najbardziej cenionym  adaptatorem  klasyki  literackiej  na język  filmowy.  Nie przerwał działalności na polu poezji,  publikował buntownicze, anarchistyczne utwory. Protest -  wobec współczesnej cywilizacji,  wobec władzy - słychać w zbiorach, " Anielski cham",  "Bieg do bieguna ", w którym znalazł się poemat "Europa". " Piłsudski "-  wydał się ówczesnym władzom do tego stopnia dyskusyjny, że cały nakład skonfiskowano. Po wybuchu wojny, wyjechał  do Lwowa -  aresztowany   przez   władze   sowieckie -  przebywał   w   więzieniu,  uwolniony  po  wybuchu wojny sowiecko - niemieckiej  wyjechał do Kujbyszewa,  prowadził   tamtejszy teatr. W 1942 r wstąpił  do  Armii  Polskiej,  pod  dowództwem gen. Władysława Andersa,  dotarł   na   Bliski   Wschód -   w  latach  1942-48   przebywał   w   Palestynie,  publikował   swoje  utwory  tłumaczone  na  hebrajski.  Do   Polski   powrócił   w   1948 r ,  zamieszkał  w  Warszawie. Wyciszył  wątki awangardowe swojej  twórczości,  powrócił  do literatury  jako eseista,  pamiętnikarz,  biograf  i  tłumacz. Publikował   swoją   twórczość    w  czasopismach: " Kuznica",  "Nowiny   Literackie",  "Odrodzenie", " Nowa   Kultura",  "Poprostu" , "Przegląd   Kulturalny".   W  latach   50- tych   był   kierownikiem   literackim   zespołu   filmowego - Iluzjon . W 1956 roku objawił swoją nostalgię, publikując wiersz " Do przyjaciela", poświęcony pamięci Brunona Jasieńskiego. Wspomnieniowy nurt odzywa się w zbiorach "Widzialne i niewidzialne" (1964), "Alarm nocny" (1970),  jako  biograf i eseista napisał prace poświęcone m.in. Majakowskiemu, Jasieńskiemu i Apollinaire'owi.  Z upływem czasu krytyka zaczęła doceniać jego dzieła -  interpretując  jego powieści , utwory prozatorskie m.in. "Namiętny pielgrzym", 1933 , "Ludzie i syrena", 1944. Doceniono  jego dorobek , wznawiając  przedwojenne dzieła - powieści, szkice  o poezji  międzywojennego  dwudziestolecia  i  tłumaczenia  literatury rosyjskiej.  Zmarł  19 pażdziernika  1968 r  w  Warszawie. Spoczywa  na  Cmentarzu  Wojskowym  na  Warszawskich  Powązkach.